سایه نامیمون خشکسالی بر سر کشاورزی خراسان رضوی

0
سایه نامیمون خشکسالی و تبعات و خسارات سنگین آن سالهاست بر سر همه مشاغل وابسته به زمین و دام در خراسان رضوی سنگینی می‌کند و مشکلات گسترده و فراوانی از محل آن گریبان کشاورزان و دامداران این خطه را گرفته و قامت آنها را خم کرده است.
این در حالی است که بخش کشاورزی خطه خراسان رضوی هم اکنون تنها منبع تامین معیشت افزون بر نیمی از جمعیت یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفری روستایی این استان است.
گرچه اقلیم خشک و نیمه‌خشک خراسان رضوی در ۱۷ سال گذشته حدود ۲ سال بارندگی خوب را در کارنامه اقلیمی خود ثبت کرده است اما امسال یک بار دیگر تجربه جدی بحران شدید خشکسالی پیامدها و خسارات فراوانی را برای کشاورزان و دامداران در بخشهای مختلف به همراه داشت.
کاهش تولید در تمامی بخشها از جمله زراعی، باغی و دام و طیور در این استان نخستین آثار و پیامدهای ناشی از خشکسالی است که در کنار دیگر مشکلات از جمله تورم، افزایش هزینه‌های تولید و کارگری، رشد فزاینده بهای نهاده‌های دامی و کشاورزی و تحریم و موانع وارداتی موجب زخمی شدن پیکر خسته کشاورزی در استان خراسان رضوی شده است.
در کنار پدیده خشکسالی و تبعات گسترده آن که در تولید نهاده و علوفه تاثیرات منفی فراوانی دارد و عاملی جدی در کاهش تولید محصولات کشاورزی از نظر کمی و کیفی می‌شود، تورم و گرانی و البته تحریمها در زمینه واردات نهاده از دیگر مشکلات عمقی و جدی خطه خراسان رضوی محسوب می‌شود که صنعت دامداری استان را با تبعات گسترده و گاه جبران ناپذیری مواجه کرده است.
افزایش هزینه‌های تولید، فشار ناشی از خشکسالی، مسائل مربوط به تامین خوراک دام، تورم موجود در بازار و البته عدم افزایش قیمت گوشت قرمز و در مقابل، بالا رفتن هزینه‌های دامداران همزمان با کاهش درآمد آنها و البته گرایش طبیعی آنها به کوچک سازی گله موجب شده است که آنها گاه دامهای مولد اعم از گاو شیری و میش خود را نیز ذبح کنند.
“دام مولد” اصطلاحی تخصصی در صنعت دامپروری و به معنای “دام ماده دارای شرایط مناسب برای تولید مثل به منظور آبستنی و زایمان دامهای مرغوب کیفی از لحاظ جنس و وزن گوشت یا شیر” است.
بر این اساس کشتار و حذف دام‌مولدی که هنوز کارایی دارد اقدامی غیرقابل جبران و تهدیدی برای تامین امنیت غذایی کشور با به خطر انداختن ذخیره ژنتیکی دام کشور، بحرانی نمودن بازار گوشت و لبنیات با تضعیف رکن اصلی تولید این بخش یعنی دامهای مولد و در نهایت ایجاد چالش برای اقتصاد و چرخه تولید ملی محسوب می‌شود.
روند کشتار دام مولد از سال ۱۳۸۴ همزمان با افزایش چشمگیر قیمت گوشت گوسفند و تشویق دامداران به زیر تیغ بردن برخی از دامهای مولد آغاز شد. اما ادامه این روند تاسف‌بار ظرف سالهای بعدی تاکنون دیگر ناشی از افزایش تولید یا بالا رفتن تقاضای بازار نبوده بلکه کمبود خوراک دام و افزایش سرسام‌آور هزینه‌های تولید چاره‌ای جز کشتار دام مولد برای دامپروران باقی نگذاشته است.

خسارت 4 هزار میلیارد تومانی خشکسالی در حوزه باغی و کشاورزی

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی هم با اشاره به این که شدت و خسارت ناشی از خشکسالی در حوزه باغی و کشاورزی استان بسیار سنگین بوده است گفت: درآمد ناخالص حوزه کشاورزی استان معادل ۵۰ هزار میلیارد تومان است که طبق برآوردهای انجام شده حداقل تا کنون چهار هزار میلیارد تومان خسارت ناشی از خشکسالی وارد شده است.
غلامحسین ساربان افزود: این در حالی است که پرداخت غرامت بیمه به حدود۲۰۰ میلیارد تومان از مجموع این خسارت تعلق گرفته است که ۸۰ میلیارد تومان آن در بخش زراعت غلات آبی و دیم و حدود ۴۰ میلیارد تومان آن در حوزه محصولات باغی پرداخت شده است و بقیه این میزان در حال پرداخت است.
وی ادامه داد: از مجموع ۱۸۰ هزار هکتار کشت دیم سال زراعی اخیر تنها از ۲۸ هزار هکتار محصول گندم و جو برداشت شد و به رغم هزینه ‌های مختلف در این زمینه شاهد خسارت جدی به کشاورزان دیم هستیم.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت:طی این سالهای سخت دولت ۲ راهکار استمهال وامها و پرداخت خسارت از محل صندوق بیمه کشاورزی را باید در دستور کار قرار دهد و کشاورزان نیز باید قرار گرفتن محصولات خود را تحت پوشش بیمه در دستور کار قرار دهند و توجه داشته باشند که بیمه کشاورزی در کشور ما مدیریت ریسک است نه مدیریت درآمد بنابراین خسارتی که پرداخت می‌شود جبران درآمد کسب نشده نیست.
ساربان افزود: امسال در خراسان رضوی ۶۴۸ هزار تن غله کمتر تولید شده و معادل همین میزان کاهش تولید کاه را داریم که خود تبعات و مشکلات فراوانی را در بخش دام رقم زد. حدود ۲۰۰ هزار تن در حوزه محصولات باغی کاهش تولید ناشی از خشکسالی و تغییرات اقلیمی داشته ایم که شامل محصولات مهمی مانند پسته، زعفران، انگور و سایر محصولات می شود.

طلای سرخ گرفتار دام خشکسالی‌

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با بیان این که پدیده خشکسالی و تداوم آن همراه با تنش‌های دمای هوا از زمستان پارسال تاکنون تاثیر منفی خود را بر کاشت و برداشت محصول راهبردی زعفران این استان هم گذاشته است گفت:پیش‌بینی می‌شود خشکسالی و پیامدهای طبیعی آن موجب کاهش بیش از۵۰ درصدی تولید محصول زعفران در کشتزارهای خراسان رضوی شود.
ساربان افزود: حدود ۹۰ هزار هکتار از کشتزارهای استان به کشت زعفران اختصاص دارد که این سطح از اواخر پارسال درگیر سرما شد، امسال باران خوبی نداشتیم و تنش های دمای هوا نیز موجب رشد اندک پیازهای زعفران شد بنابراین امسال شاهد کاهش محصول زعفران در استان خواهیم بود. تولید پارسال زعفران در خراسان رضوی ۳۰۲ تن بود که از ۹۱ هزار هکتار مزارع زعفران برداشت شد و بر این اساس عملکرد تولید زعفران در مزارع خراسان رضوی تا پارسال بیشتر از سه کیلوگرم در هر هکتار بود.

باغ‌ها قربانی اصلی خشکسالی

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی هم با بیان این که خسارات ناشی از حوادث غیرمترقبه از جمله سیل، خشکسالی و سرمازدگی در بخش کشاورزی استان از ابتدای سال جاری تاکنون معادل ۱۰ هزار میلیارد ریال برآورد شده است افزود: ۹۱ درصد این خسارات، معادل ۹ هزار و ۱۰۰ میلیارد ریال به محصولات باغی وارد شده است.
محمد میری افزود: خسارت بخش کشاورزی استان از حوادث غیرمترقبه سال گذشته نیز ۴۰ هزار میلیارد ریال برآورد شده بود که ۷۵ درصد آن مربوط به حوزه باغبانی بود. سطح زیر کشت محصولات باغی استان در سال زراعی جاری ۳۷۲ هزار هکتار با برآورد تولید یک میلیون و ۱۱۶ هزار تن است اما امسال میزان بارندگی استان نسبت به سال گذشته ۶۲ درصد کاهش داشت که این وضعیت در تولیدات باغی استان تاثیر کم‌سابقه‌ای دارد.

کاهش ۸۰درصدی بادام دیم

مدیرامور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: سرمازدگی و خشکسالی موجب کاهش ۸۰ درصدی برداشت بادام دیم از باغ‌های این استان در سال جاری شد.
محمد میری دیسفانی افزود: امسال به دلیل پیامدهای سرمازدگی اواخر سال گذشته و همچنین استمرار و تشدید خشکسالی و محدودیت تامین آب مورد نیاز باغ ها، شاهد کاهش ۴۵ درصدی تولید بادام آبی نسبت به شرایط معمولی و کاهش ۸۰ درصدی تولید محصول در باغ های بادام دیم استان هستیم.
وی با بیان این که کل میزان تولید بادام امسال استان خراسان رضوی پنج هزار و ۴۶۰ تن پیش‌بینی می‌شود ادامه داد: بر اساس آخرین آمار، سطح زیر کشت بادام در استان ۳۲ هزار و ۳۲۵ هکتار است که شامل ۹ هزار و چهار هکتار بادام آبی و ۲۳ هزار و ۳۲۱ هکتار بادام دیم است.

افت ۳۰ درصدی تولید گردو

مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به این که این وضعیت همچنین از پارسال تاکنون موجب کاهش ۳۰ درصدی تولید محصول گردو در این استان شده است افزود:خراسان رضوی یکی از استانهای دارای ظرفیت بسیار در تولید گردو است و کیفیت، طعم، چربی و سفیدی مغز گردوی آن به خاطر برخورداری از اقلیم مناسب جزء مزیتهای محصول تولیدی این خطه است.
میری افزود: برداشت گردو در سال جاری با توجه به سرمازدگی اواخر سال گذشته و همچنین استمرار و تشدید خشکسالی و بروز کم‌آبی حدود ۳۰ درصد کاهش یافته که در این بین سایر عوامل همانند افزایش دما و بادهای گرم سبب شده است وزن مغز گردو نیز کاهش پیدا کند.

نابودی ۳۰ درصد تولید پسته

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی گفت: پسته از دیگر محصولات مهم و صادراتی استان است که از خشکسالی و تغییرات اقلیم خسارت جدی دیده است و حجم تولید پسته استان در سال جاری، به علت تنش های آب و هوایی ۳۰ درصد کمتر از پارسال خواهد بود.
ساربان افزود: امسال با توجه به شرایط نامساعد جوی و اقلیمی، کاهش شدید نزولات آسمانی، باد و توفان، نوسانات دمای هوا در زمان گرده افشانی و گرمای طولانی مدت، آبیاری کمتر باغ ها به دلیل خاموشی چاه‌ها و سال کم‌باری پسته، شاهد کاهش میزان تولید این محصول در استان هستیم.
وی پیش‌بینی کرد: امسال حجم تولید پسته در این استان تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد که پیامدهای منفی فراوانی بر اقتصاد کشاورزان خواهد گذارد و این در حالی است که ۲۵ درصد از کل سطح زیر کشت پسته ایران، معادل ۱۱۲ هزار هکتار، متعلق به استان خراسان رضوی است و سالانه از این سطح، ۸۷ هزار تن پسته برداشت می‌شود که معادل ۲۳ درصد از کل تولید این محصول درختی در کشور است و خراسان رضوی با این میزان سطح زیر کشت و تولید پسته، رتبه دوم کشور را بعد از استان کرمان به خود اختصاص داده است.

کاهش ۲۵ درصدی تولید آلو

مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با بیان این که خشکسالی امسال و تبعات ناشی از آن موجب کاهش ۲۵ درصدی تولید محصول آلو در باغ‌های این استان شده است افزود: سطح زیر کشت آلو در استان هفت هزار و ۸۴۹ هکتار است که از این سطح هفت هزار و ۱۴۰ هکتار بارور و در دایره محصول‌آوری است.
میری ادامه داد: سال گذشته میزان تولید محصول آلوی خراسان رضوی بیش از ۶۲ هزار تن و متوسط عملکرد در واحد سطح حدود هشت تن و ۷۰۰ کیلوگرم در هر هکتار بوده است و بر این اساس خراسان رضوی از نظر سطح کشت و میزان تولید آلو جایگاه نخست را در بین استانهای کشور دارد اما امسال خسارت جدی از محل تغییرات اقلیمی و خشکسالی دیده است.
سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار زمین در این استان زیر کشت ۸۳ نوع محصول می‌رود و در این عرصه ۳۶۳ هزار بهره‌بردار در بخش کشاورزی فعالیت دارند. خراسان رضوی با گستره ۱۱۸ هزار و ۸۵۱ کیلومتر مربع، معادل هفت درصد کل مساحت کشور، دارای ۳۳ شهرستان، ۸۱ شهر، ۷۹ بخش، ۱۷۵ دهستان و سه هزار و ۲۸۱ روستاست.
مقاله قبلیمتناسب‌سازی و یکپارچگی تشکل‌ها
مقاله بعدی۲۰ هزار تن روغن پنبه به کود دامی تبدیل شد

پاسخ شما

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید